រាជធានីភ្នំពេញ៖ ក្រុមមេធាវីអន្តរជាតិ ខេ ធី អិល (KTL International Law Group) តំណាងឱ្យដើមបណ្តឹងគឺលោកស្រី សឿន គន្ធា បានចេញលិខិតជូនដំណឹងផ្លូវការ (លេខ ១២៧/០៦ ខ.ឆ.អ) កាលពីថ្ងៃទី២១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ដោយប្រកាសទុកពេល ៤៨ម៉ោង ឱ្យម្ចាស់គណនី TikTok ឈ្មោះ Pisey AG (លោកស្រី ពិសី) ធ្វើការលុបវីដេអូ និងចេញមុខសុំទោសជាសាធារណៈ បន្ទាប់ពីបានបង្ហោះខ្លឹមសារប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយស និងគ្រួសាររបស់ដើមបណ្តឹង។
១. សង្ខេបហេតុការណ៍
កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ម្ចាស់គណនី TikTok ឈ្មោះ Pisey AG បានបង្ហោះវីដេអូដោយបាន Tag ឈ្មោះក្រុមគ្រួសាររបស់លោកស្រី សឿន គន្ធា និងបានសរសេរសារថា «Bapak Khmer ឈប់បានឈប់ទៅគត់»។ ភាគីដើមបណ្តឹងអះអាងថា ការនិយាយ និងសរសេរក្នុងវីដេអូនោះ គឺជាការបំផ្លើសផ្ទុយពីការពិត ក្នុងបំណងចោទប្រកាន់ និងមើលងាយ បណ្តាលឱ្យសាធារណជនយល់ច្រឡំ ប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់កិត្តិយស សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងការប្រកបអាជីវកម្ម។
២. ការវែកញែក និងវិភាគផ្នែកផ្លូវច្បាប់
ផ្អែកលើលិខិតជូនដំណឹងរបស់ក្រុមមេធាវី និងបទបញ្ញត្តិនៃច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌកម្ពុជា មានចំណុចផ្លូវច្បាប់សំខាន់ៗមួយចំនួនដែលត្រូវពិចារណា៖
អា. បទបរិហារកេរ្តិ៍ជាសាធារណៈ (មាត្រា ៣០៥ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ)
ធាតុផ្សំបទល្មើស៖ ការអះអាងបំផ្លើស ឬការទម្លាក់កំហុសដោយអសុច្ចរិតលើបុគ្គល ឬស្ថាប័នណាថ្នាក់ ដែលនាំឱ្យប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយស ឬកិត្តិស័ព្ទ ហើយត្រូវបានប្រព្រឹត្តតាមមធ្យោបាយផ្សព្វផ្សាយសាធារណៈ (ដូចជាបណ្តាញសង្គម TikTok) ត្រូវចាត់ទុកជា បទបរិហារកេរ្តិ៍ជាសាធារណៈ។
ផលប៉ះពាល់៖ ការចោទប្រកាន់ដោយគ្មានភស្តុតាងច្បាស់លាស់នៅលើបណ្តាញសង្គម ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់អាជីវកម្ម និងកិត្តិយសគ្រួសារ គឺជាមូលដ្ឋានរឹងមាំក្នុងការប្តឹងទារសំណងរដ្ឋប្បវេណី (ទារប្រាក់សងជំងឺចិត្ត) និងទោសទណ្ឌព្រហ្មទណ្ឌ។
ស. បទញុះញង់ឱ្យមានការរើសអើង (មាត្រា ៤៩៥ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ)
ទោសទណ្ឌ៖ មាត្រានេះចែងអំពីការញុះញង់ដោយផ្ទាល់ឱ្យប្រព្រឹត្តការរើសអើង ការស្អប់ខ្ពើម ឬហិង្សា ដែលត្រូវប្រឈមមុខនឹងទោស ដាក់ពន្ធនាគារពី ១ឆ្នាំ ទៅ ៣ឆ្នាំ និង ពិន័យជាប្រាក់ពី ២លាន ទៅ ៦លានរៀល។
ការអនុវត្ត៖ ប្រសិនបើខ្លឹមសារវីដេអូនោះមានចេតនាទាញទាញមហាជនឱ្យស្អប់ខ្ពើម ឬរើសអើងលើបុគ្គល ឬក្រុមគ្រួសារដើមបណ្តឹង នោះច្បាប់នឹងចាត់ទុកជាបទល្មើសញុះញង់ដែលមានស្ថានទម្ងន់ទោស។
ជ. សពុលភាពនៃលិខិតជូនដំណឹងតាមប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិក
លិខិតបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា «ការជូនដំណឹងតាម Telegram ឬសារអេឡិចត្រូនិកផ្សេងៗ ត្រូវបានចាត់ទុកជាផ្លូវការ»។
ទិដ្ឋភាពនេះស្របទៅនឹង ច្បាប់ស្តីពីពាណិជ្ជកម្មតាមប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិក នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដែលទទួលស្គាល់តម្លៃផ្លូវច្បាប់នៃសារ និងឯកសារឌីជីថលក្នុងការជូនដំណឹង (Notice/Legal Demand Letter)។
៣. ឱសានវាទ និងវិធានការបន្ត
ក្រុមមេធាវី ឈុន ច័ន្ទតារា បានទាមទារឱ្យម្ចាស់គណនី Pisey AG លុបវីដេអូ និងសុំទោសជាសាធារណៈក្នុងរយៈពេល ៤៨ម៉ោង ជាកំហិត។
ទស្សនៈផ្លូវច្បាប់៖ លិខិតជូនដំណឹងរយៈពេល ៤៨ម៉ោងនេះ គឺជា «ការសម្រុះសម្រួលក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ» (Extrajudicial Settlement) ដើម្បីទុកឱកាសឱ្យភាគីបង្កកែតម្រូវកំហុស។ ប្រសិនបើភាគីចោទប្រកាន់ (Pisey AG) មិនអនុវត្តតាមទេ ភាគីដើមបណ្តឹងមានសិទ្ធិពេញលេញក្នុងការដាក់ពាក្យបណ្តឹងទៅកាន់ អយ្យការអមសាលាដំបូង ដើម្បីចាត់ការតាមនីតិវិធីស៊ីវិល និងព្រហ្មទណ្ឌ ដោយទាមទារទាំងទោសទណ្ឌ និងសំណងជំងឺចិត្ត។
រាជធានីភ្នំពេញ៖ ក្រុមមេធាវីអន្តរជាតិ ខេ ធី អិល (KTL International Law Group) តំណាងឱ្យដើមបណ្តឹងគឺលោកស្រី សឿន គន្ធា បានចេញលិខិតជូនដំណឹងផ្លូវការ (លេខ ១២៧/០៦ ខ.ឆ.អ) កាលពីថ្ងៃទី២១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ដោយប្រកាសទុកពេល ៤៨ម៉ោង ឱ្យម្ចាស់គណនី TikTok ឈ្មោះ Pisey AG (លោកស្រី ពិសី) ធ្វើការលុបវីដេអូ និងចេញមុខសុំទោសជាសាធារណៈ បន្ទាប់ពីបានបង្ហោះខ្លឹមសារប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយស និងគ្រួសាររបស់ដើមបណ្តឹង។
១. សង្ខេបហេតុការណ៍
កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ម្ចាស់គណនី TikTok ឈ្មោះ Pisey AG បានបង្ហោះវីដេអូដោយបាន Tag ឈ្មោះក្រុមគ្រួសាររបស់លោកស្រី សឿន គន្ធា និងបានសរសេរសារថា «Bapak Khmer ឈប់បានឈប់ទៅគត់»។ ភាគីដើមបណ្តឹងអះអាងថា ការនិយាយ និងសរសេរក្នុងវីដេអូនោះ គឺជាការបំផ្លើសផ្ទុយពីការពិត ក្នុងបំណងចោទប្រកាន់ និងមើលងាយ បណ្តាលឱ្យសាធារណជនយល់ច្រឡំ ប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់កិត្តិយស សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងការប្រកបអាជីវកម្ម។
២. ការវែកញែក និងវិភាគផ្នែកផ្លូវច្បាប់
ផ្អែកលើលិខិតជូនដំណឹងរបស់ក្រុមមេធាវី និងបទបញ្ញត្តិនៃច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌកម្ពុជា មានចំណុចផ្លូវច្បាប់សំខាន់ៗមួយចំនួនដែលត្រូវពិចារណា៖
អា. បទបរិហារកេរ្តិ៍ជាសាធារណៈ (មាត្រា ៣០៥ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ)
ធាតុផ្សំបទល្មើស៖ ការអះអាងបំផ្លើស ឬការទម្លាក់កំហុសដោយអសុច្ចរិតលើបុគ្គល ឬស្ថាប័នណាថ្នាក់ ដែលនាំឱ្យប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយស ឬកិត្តិស័ព្ទ ហើយត្រូវបានប្រព្រឹត្តតាមមធ្យោបាយផ្សព្វផ្សាយសាធារណៈ (ដូចជាបណ្តាញសង្គម TikTok) ត្រូវចាត់ទុកជា បទបរិហារកេរ្តិ៍ជាសាធារណៈ។
ផលប៉ះពាល់៖ ការចោទប្រកាន់ដោយគ្មានភស្តុតាងច្បាស់លាស់នៅលើបណ្តាញសង្គម ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់អាជីវកម្ម និងកិត្តិយសគ្រួសារ គឺជាមូលដ្ឋានរឹងមាំក្នុងការប្តឹងទារសំណងរដ្ឋប្បវេណី (ទារប្រាក់សងជំងឺចិត្ត) និងទោសទណ្ឌព្រហ្មទណ្ឌ។
ស. បទញុះញង់ឱ្យមានការរើសអើង (មាត្រា ៤៩៥ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ)
ទោសទណ្ឌ៖ មាត្រានេះចែងអំពីការញុះញង់ដោយផ្ទាល់ឱ្យប្រព្រឹត្តការរើសអើង ការស្អប់ខ្ពើម ឬហិង្សា ដែលត្រូវប្រឈមមុខនឹងទោស ដាក់ពន្ធនាគារពី ១ឆ្នាំ ទៅ ៣ឆ្នាំ និង ពិន័យជាប្រាក់ពី ២លាន ទៅ ៦លានរៀល។
ការអនុវត្ត៖ ប្រសិនបើខ្លឹមសារវីដេអូនោះមានចេតនាទាញទាញមហាជនឱ្យស្អប់ខ្ពើម ឬរើសអើងលើបុគ្គល ឬក្រុមគ្រួសារដើមបណ្តឹង នោះច្បាប់នឹងចាត់ទុកជាបទល្មើសញុះញង់ដែលមានស្ថានទម្ងន់ទោស។
ជ. សពុលភាពនៃលិខិតជូនដំណឹងតាមប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិក
លិខិតបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា «ការជូនដំណឹងតាម Telegram ឬសារអេឡិចត្រូនិកផ្សេងៗ ត្រូវបានចាត់ទុកជាផ្លូវការ»។
ទិដ្ឋភាពនេះស្របទៅនឹង ច្បាប់ស្តីពីពាណិជ្ជកម្មតាមប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិក នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដែលទទួលស្គាល់តម្លៃផ្លូវច្បាប់នៃសារ និងឯកសារឌីជីថលក្នុងការជូនដំណឹង (Notice/Legal Demand Letter)។
៣. ឱសានវាទ និងវិធានការបន្ត
ក្រុមមេធាវី ឈុន ច័ន្ទតារា បានទាមទារឱ្យម្ចាស់គណនី Pisey AG លុបវីដេអូ និងសុំទោសជាសាធារណៈក្នុងរយៈពេល ៤៨ម៉ោង ជាកំហិត។
ទស្សនៈផ្លូវច្បាប់៖ លិខិតជូនដំណឹងរយៈពេល ៤៨ម៉ោងនេះ គឺជា «ការសម្រុះសម្រួលក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ» (Extrajudicial Settlement) ដើម្បីទុកឱកាសឱ្យភាគីបង្កកែតម្រូវកំហុស។ ប្រសិនបើភាគីចោទប្រកាន់ (Pisey AG) មិនអនុវត្តតាមទេ ភាគីដើមបណ្តឹងមានសិទ្ធិពេញលេញក្នុងការដាក់ពាក្យបណ្តឹងទៅកាន់ អយ្យការអមសាលាដំបូង ដើម្បីចាត់ការតាមនីតិវិធីស៊ីវិល និងព្រហ្មទណ្ឌ ដោយទាមទារទាំងទោសទណ្ឌ និងសំណងជំងឺចិត្ត។
