ខេត្តកែប៖ ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងមូលដ្ឋាន បានសម្តែងការព្រួយបារម្ភ និងអំពាវនាវយ៉ាងទទូចដល់ ឯកឧត្តមប្រធានក្រុមការងាររាជរដ្ឋាភិបាលចុះជួយមូលដ្ឋានខេត្តកែប មេត្តាជួយពិនិត្យ និងមានវិធានការចំពោះករណីទន្ទ្រានចាក់ដីរំលោភបំពានយកដីចំណីរបស់រដ្ឋ ពីសំណាក់ជនឆ្លៀតឱកាសមួយក្តាប់តូច។
តាមប្រភពព័ត៌មានពីប្រជាពលរដ្ឋបានឱ្យដឹងថា ទីតាំងដីចំណីរបស់រដ្ឋមួយកន្លែង ដែលស្ថិតនៅភូមិអង្កោល ឃុំអង្កោល ស្រុកដំណាក់ចង្អើរ ខេត្តកែប នាពេលបច្ចុប្បន្ន កំពុងត្រូវបានជនឆ្លៀតឱកាសលួចលាក់ធ្វើសកម្មភាពចាក់ដីរំលោភបំពានយ៉ាងអនាធិបតេយ្យ ក្នុងគោលបំណងវាយកធ្វើជាកម្មសិទ្ធិផ្ទាល់ខ្លួន។
ប្រភពដដែលបានបន្តទៀតថា អ្វីដែលធ្វើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋមានការងឿងឆ្ងល់ និងមិនអស់ចិត្តនោះគឺ ក្នុងខណៈពេលដែលមានសកម្មភាពចាក់ដីរំលោភបំពានលើដីសាធារណៈរបស់រដ្ឋយ៉ាងចំហែរបែបនេះ គេមិនទាន់ឃើញមានចំណាត់ការ ឬការចុះទប់ស្កាត់ពីអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន និងមន្ត្រីជំនាញពាក់ព័ន្ធនោះឡើយ ពោលគឺកំពុងរក្សាភាពស្ងៀមស្ងាត់ ដែលធ្វើឱ្យយីអៅជនល្មើសកាន់តែបានចិត្ត។
អាស្រ័យហេតុនេះ ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងភូមិអង្កោល ឃុំអង្កោល ទាំងមូល សង្ឃឹមយ៉ាងមុតមាំថា ឯកឧត្តមប្រធានក្រុមការងារចុះជួយខេត្តកែប ក៏ដូចជាថ្នាក់ដឹកនាំខេត្ត នឹងមិនមើលរំលងបញ្ហានេះឡើយ ហើយនឹងចាត់មន្ត្រីជំនាញចុះស៊ើបអង្កេត ស្វែងរកមុខសញ្ញាដែលចាក់ដីរំលោភបំពាននោះមកផ្តន្ទាទោសតាមច្បាប់ និងដកហូតដីចំណីរបស់រដ្ឋមកវិញ ដើម្បីរក្សានូវភាពស្អាតស្អំ និងការគោរពច្បាប់នៅក្នុងមូលដ្ឋាន៕
# ការបកស្រាយផ្នែកច្បាប់៖ តើការចាក់ដីរំលោភបំពានលើដីរដ្ឋខុសច្បាប់ដែរឬទេ?
ឆ្លើយតបទៅនឹងសំណួរនេះ៖ «ពិតជាខុសច្បាប់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ»។ នៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដីធ្លីរបស់រដ្ឋត្រូវបានការពារដោយច្បាប់យ៉ាងតឹងរ៉ឹង ជាពិសេស ច្បាប់ភូមិបាលឆ្នាំ២០០១ និង ក្រមព្រហ្មទណ្ឌ។
ផ្អែកតាមគតិច្បាប់៖
* ដីចំណី (ផ្លូវ ឆ្នេរ ស្ទឹង បឹងបួ) ជាដីសាធារណៈរបស់រដ្ឋ៖ តាមច្បាប់ភូមិបាល ដីសាធារណៈរបស់រដ្ឋ មិនអាចលក់ ដូរ ដោះដូរ ឬធ្វើជាកម្មសិទ្ធិឯកជនបានឡើយ ទោះជាមានការចាក់ដី ឬកាន់កាប់យូរប៉ុណ្ណាក៏ដោយ។
* ទោសទណ្ឌចំពោះអ្នករំលោភបំពាន៖ យោងតាមមាត្រា ២៥៩ នៃច្បាប់ភូមិបាល ការប៉ះពាល់កម្មសិទ្ធិដីធ្លីរបស់រដ្ឋ (ដូចជាការកាប់ឆ្ការ ហ៊ុមព័ទ្ធ ឬចាក់ដីរំលោភយក) ត្រូវចាត់ទុកជាបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌ ដែលត្រូវ៖
1. បង្ខំឱ្យបញ្ឈប់សកម្មភាព និងរុះរើ ឬកាយដីចេញវិញ ដោយចំណាយផ្ទាល់ខ្លួន និងស្តារស្ថានភាពដីឱ្យដូចដើម។
2. ត្រូវផ្តន្ទាទោសពិន័យជាប្រាក់ (ពី ៥,០០០,០០០ រៀល ដល់ ៥០,០០០,០០០ រៀល) និង/ឬ ត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី ១ ឆ្នាំ ដល់ ៥ ឆ្នាំ។
* ការទទួលខុសត្រូវរបស់អាជ្ញាធរ៖ ប្រសិនបើមន្ត្រីជំនាញ ឬអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចណាដែលមានតួនាទីការពារដីរដ្ឋ បែរជាមានការសមគំនិត បណ្តោយ ឬធ្វើមិនដឹងមិនឮ (រក្សាភាពស្ងៀមស្ងាត់ដោយមានចេតនាទុច្ចរិត) មន្ត្រីនោះក៏អាចត្រូវប្រឈមមុខនឹងទោសវិន័យរដ្ឋបាល ឬទោសព្រហ្មទណ្ឌពីបទ «សមគំនិត» ឬ «ការធ្វេសប្រហែសក្នុងការបំពេញតួនាទី» ផងដែរ៕
ខេត្តកែប៖ ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងមូលដ្ឋាន បានសម្តែងការព្រួយបារម្ភ និងអំពាវនាវយ៉ាងទទូចដល់ ឯកឧត្តមប្រធានក្រុមការងាររាជរដ្ឋាភិបាលចុះជួយមូលដ្ឋានខេត្តកែប មេត្តាជួយពិនិត្យ និងមានវិធានការចំពោះករណីទន្ទ្រានចាក់ដីរំលោភបំពានយកដីចំណីរបស់រដ្ឋ ពីសំណាក់ជនឆ្លៀតឱកាសមួយក្តាប់តូច។
តាមប្រភពព័ត៌មានពីប្រជាពលរដ្ឋបានឱ្យដឹងថា ទីតាំងដីចំណីរបស់រដ្ឋមួយកន្លែង ដែលស្ថិតនៅភូមិអង្កោល ឃុំអង្កោល ស្រុកដំណាក់ចង្អើរ ខេត្តកែប នាពេលបច្ចុប្បន្ន កំពុងត្រូវបានជនឆ្លៀតឱកាសលួចលាក់ធ្វើសកម្មភាពចាក់ដីរំលោភបំពានយ៉ាងអនាធិបតេយ្យ ក្នុងគោលបំណងវាយកធ្វើជាកម្មសិទ្ធិផ្ទាល់ខ្លួន។
ប្រភពដដែលបានបន្តទៀតថា អ្វីដែលធ្វើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋមានការងឿងឆ្ងល់ និងមិនអស់ចិត្តនោះគឺ ក្នុងខណៈពេលដែលមានសកម្មភាពចាក់ដីរំលោភបំពានលើដីសាធារណៈរបស់រដ្ឋយ៉ាងចំហែរបែបនេះ គេមិនទាន់ឃើញមានចំណាត់ការ ឬការចុះទប់ស្កាត់ពីអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន និងមន្ត្រីជំនាញពាក់ព័ន្ធនោះឡើយ ពោលគឺកំពុងរក្សាភាពស្ងៀមស្ងាត់ ដែលធ្វើឱ្យយីអៅជនល្មើសកាន់តែបានចិត្ត។
អាស្រ័យហេតុនេះ ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងភូមិអង្កោល ឃុំអង្កោល ទាំងមូល សង្ឃឹមយ៉ាងមុតមាំថា ឯកឧត្តមប្រធានក្រុមការងារចុះជួយខេត្តកែប ក៏ដូចជាថ្នាក់ដឹកនាំខេត្ត នឹងមិនមើលរំលងបញ្ហានេះឡើយ ហើយនឹងចាត់មន្ត្រីជំនាញចុះស៊ើបអង្កេត ស្វែងរកមុខសញ្ញាដែលចាក់ដីរំលោភបំពាននោះមកផ្តន្ទាទោសតាមច្បាប់ និងដកហូតដីចំណីរបស់រដ្ឋមកវិញ ដើម្បីរក្សានូវភាពស្អាតស្អំ និងការគោរពច្បាប់នៅក្នុងមូលដ្ឋាន៕
# ការបកស្រាយផ្នែកច្បាប់៖ តើការចាក់ដីរំលោភបំពានលើដីរដ្ឋខុសច្បាប់ដែរឬទេ?
ឆ្លើយតបទៅនឹងសំណួរនេះ៖ «ពិតជាខុសច្បាប់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ»។ នៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដីធ្លីរបស់រដ្ឋត្រូវបានការពារដោយច្បាប់យ៉ាងតឹងរ៉ឹង ជាពិសេស ច្បាប់ភូមិបាលឆ្នាំ២០០១ និង ក្រមព្រហ្មទណ្ឌ។
ផ្អែកតាមគតិច្បាប់៖
* ដីចំណី (ផ្លូវ ឆ្នេរ ស្ទឹង បឹងបួ) ជាដីសាធារណៈរបស់រដ្ឋ៖ តាមច្បាប់ភូមិបាល ដីសាធារណៈរបស់រដ្ឋ មិនអាចលក់ ដូរ ដោះដូរ ឬធ្វើជាកម្មសិទ្ធិឯកជនបានឡើយ ទោះជាមានការចាក់ដី ឬកាន់កាប់យូរប៉ុណ្ណាក៏ដោយ។
* ទោសទណ្ឌចំពោះអ្នករំលោភបំពាន៖ យោងតាមមាត្រា ២៥៩ នៃច្បាប់ភូមិបាល ការប៉ះពាល់កម្មសិទ្ធិដីធ្លីរបស់រដ្ឋ (ដូចជាការកាប់ឆ្ការ ហ៊ុមព័ទ្ធ ឬចាក់ដីរំលោភយក) ត្រូវចាត់ទុកជាបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌ ដែលត្រូវ៖
1. បង្ខំឱ្យបញ្ឈប់សកម្មភាព និងរុះរើ ឬកាយដីចេញវិញ ដោយចំណាយផ្ទាល់ខ្លួន និងស្តារស្ថានភាពដីឱ្យដូចដើម។
2. ត្រូវផ្តន្ទាទោសពិន័យជាប្រាក់ (ពី ៥,០០០,០០០ រៀល ដល់ ៥០,០០០,០០០ រៀល) និង/ឬ ត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី ១ ឆ្នាំ ដល់ ៥ ឆ្នាំ។
* ការទទួលខុសត្រូវរបស់អាជ្ញាធរ៖ ប្រសិនបើមន្ត្រីជំនាញ ឬអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចណាដែលមានតួនាទីការពារដីរដ្ឋ បែរជាមានការសមគំនិត បណ្តោយ ឬធ្វើមិនដឹងមិនឮ (រក្សាភាពស្ងៀមស្ងាត់ដោយមានចេតនាទុច្ចរិត) មន្ត្រីនោះក៏អាចត្រូវប្រឈមមុខនឹងទោសវិន័យរដ្ឋបាល ឬទោសព្រហ្មទណ្ឌពីបទ «សមគំនិត» ឬ «ការធ្វេសប្រហែសក្នុងការបំពេញតួនាទី» ផងដែរ៕
